Ladki Bahin Yojana : लाडकी बहीण योजनेतून लाखो महिला अपात्र ठरल्यानंतर अनेक महिलांनी आता श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना आणि संजय गांधी निराधार योजनेकडे मोर्चा वळवला आहे. लाभ बंद झाल्याचे प्रमाणपत्र घेऊन नवीन अर्जांची संख्या वाढली असून सरकारी कार्यालयांमध्ये मोठी गर्दी होत आहे.
लाडकी बहीण योजनेनंतर महिलांची नवी धडपड
राज्यातील लाखो महिलांसाठी आर्थिक आधार ठरलेली मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना ई-केवायसी पडताळणीनंतर मोठ्या प्रमाणावर चर्चेत आली आहे. पडताळणी प्रक्रियेनंतर अनेक महिलांचे लाभ थांबवण्यात आल्याने आता हजारो महिलांनी पर्यायी शासकीय योजनांकडे मोर्चा वळवला आहे. विशेषतः श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना आणि संजय गांधी निराधार योजनेसाठी अर्जदारांची संख्या झपाट्याने वाढत असल्याचे चित्र राज्यभर दिसत आहे.
सरकारी निकषांनुसार अपात्र ठरलेल्या महिलांना मासिक आर्थिक मदतीचा आधार गमवावा लागला आहे. त्यामुळे अनेक महिलांनी आता इतर सामाजिक सुरक्षा योजनांचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करण्यास सुरुवात केली आहे. जिल्हाधिकारी कार्यालये, तहसील कार्यालये आणि महिला व बालविकास विभागाच्या कार्यालयांमध्ये महिलांची मोठी गर्दी पाहायला मिळत आहे.
अपात्र महिलांची संख्या वाढल्याने बदलले चित्र
ई-केवायसी आणि लाभार्थी पडताळणी प्रक्रियेनंतर राज्यातील सुमारे ८० लाखांहून अधिक महिलांना योजनेतून अपात्र ठरवण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
यामागील प्रमुख कारणे:
- ई-केवायसी पूर्ण न करणे
- आधार व बँक खाते लिंक नसणे
- एकाच कुटुंबातील एकापेक्षा अधिक लाभार्थी
- वयोमर्यादा निकष पूर्ण न होणे
- उत्पन्न मर्यादा ओलांडणे
- अपूर्ण कागदपत्रे
या पडताळणीमुळे अनेक महिलांचे मासिक ₹१५०० आर्थिक सहाय्य थांबले आहे.
महिलांची पसंती आता कोणत्या योजनांना?
श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना
६५ वर्षांवरील महिलांसाठी ही योजना महत्त्वाची ठरत आहे. लाडकी बहीण योजनेचा लाभ बंद झालेल्या अनेक ज्येष्ठ महिलांनी या योजनेसाठी अर्ज करण्यास सुरुवात केली आहे.
संजय गांधी निराधार योजना
विधवा, निराधार, परित्यक्ता आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल महिलांसाठी ही योजना मोठा आधार मानली जाते. लाडकी बहीण योजनेतून वगळलेल्या महिलांचा कल या योजनेकडे वाढताना दिसत आहे.
योजनांची तुलना
| योजना | पात्रता | मासिक लाभ |
|---|---|---|
| लाडकी बहीण योजना | पात्र महिलांसाठी | ₹१५०० |
| श्रावणबाळ योजना | ६५ वर्षांवरील पात्र नागरिक | ₹१५०० |
| संजय गांधी निराधार योजना | निराधार महिला व कुटुंबे | ₹१५०० |
| दिव्यांग लाभार्थी (निराधार योजना) | पात्र दिव्यांग नागरिक | ₹२५०० |
कार्यालयांमध्ये अर्जांची गर्दी
सोलापूरसह राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये महिलांनी लाभ बंद झाल्याचे प्रमाणपत्र (NOC) घेण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर अर्ज केले आहेत. हे प्रमाणपत्र मिळाल्यानंतर संबंधित महिला नवीन योजनांसाठी अर्ज करत आहेत.
अधिकाऱ्यांच्या मते, पुढील काही महिन्यांत सामाजिक सुरक्षा योजनांवरील लाभार्थ्यांचा आकडा आणखी वाढू शकतो. त्यामुळे प्रशासनावर अतिरिक्त ताण येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
महिलांची भावना काय सांगते?
अनेक महिलांसाठी लाडकी बहीण योजनेतील मासिक रक्कम ही घरखर्च, औषधोपचार आणि छोट्या बचतीसाठी महत्त्वाची होती. लाभ बंद झाल्यानंतर महिलांमध्ये नाराजी असली तरी त्यांनी पर्यायी योजनांचा मार्ग स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे.
ग्रामीण भागातील महिलांचे म्हणणे आहे की, शासनाकडून मिळणारी आर्थिक मदत त्यांच्या दैनंदिन जीवनासाठी मोठा आधार ठरते. त्यामुळे पात्र महिलांना नवीन योजनांचा लाभ वेळेत मिळावा अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
निष्कर्ष
लाडकी बहीण योजनेतील पडताळणीनंतर अनेक महिलांचा लाभ बंद झाला असला तरी शासनाच्या इतर सामाजिक सुरक्षा योजना आता त्यांच्यासाठी पर्याय म्हणून पुढे येत आहेत. श्रावणबाळ आणि संजय गांधी निराधार योजनांसाठी वाढणारी अर्जांची संख्या हेच दर्शवते की महिलांना आर्थिक सहाय्याची गरज आजही तितकीच महत्त्वाची आहे.
